Stereo en mid-side processing

[rvanommen]

Hi folks

Ik ben de afgelopen daagjes weer een beetje bezig met het spelen met stereo effecten en zocht in dat kader ook even naar een topic wat daar bij past, maar vond dat zo gauw niet.

Daarom dacht ik; ik maak er zelf een… een beetje in de stijl van de effect-topics die ik al eerder maakte over reverbs, compressie en EQ’s, etc.

In deze topic wil ik dus graag wat discussie, tips, trucs, alles wat te maken heeft met panning, stereo en mid-side processing. Vooral om er zelf weer wat van op te steken…

Ik kan me ook voorstellen dat ik sommige begrippen waar ik het over heb in deze post (of later in dit topic) niet helemaal goed begrepen heb, en dat ik misschien per ongeluk onzin verkoop en in dat geval word ik ook graag verbeterd… ik sla namelijk geen gratis leermomenten af !

Een van de inspiratie-bronnen voor deze post was dat ik er zelf pas net achter kom hoe de panning knoppen op de Ableton tracks werken… blijkbaar versterken die het linker of rechter kanaal en dempt dan tegelijk het andere kanaal ten opzichte van het midden. maar om echt het linker of rechter kanaal apart aan te passen kwa panning moet je blijkbaar schakelen naar “split pan mode” en dan kan je echt het signaal voor L en R apart aanpassen… geinig… ik wist van het bestaan niet af… ik weet nog niet of ik het nodig heb, maar geinig

In het prille begin vond ik stereo echt wel lastig – Hoeveel panning is handig (waar plaats je instrumenten in je mix en hoe ver naar buiten is nog okee, daarmee ben ik best wel vaak de mist in gegaan). Maar vooral mid-side vond ik lastig te snappen in het begin. Ik begrijp nu dat “mid” alle info is die voor links en rechts hetzelfde is en dat “side” alle info is die voor links en rechts verschilt. En dat je dat weer kan gebruiken om bijvoorbeeld een geluid in je mix wijder te maken door met een mid side EQ de sides van een bepaald frequentie gebied kan boosten, of bijvoorbeeld om de bass mono te maken door met een midside EQ alleen de sides te cutten in het lage gebied.

Het hele gegeven dat stereo beleving vooral komt van het verschil tussen links en rechts klinkt op zich logisch, maar als je daar als leek nog nooit over nagedacht hebt is het best een eye-opener. Ook weet ik dat grotere verschillen tussen links en rechts (minder correlatie tussen links en rechts) weer kan leiden tot fase-issues als de track mono word afgespeeld…? dit is iets waar ik eigenlijk nooit tijd aan besteed en ook nog niet veel over gelezen heb, maar voor die technische discussie is wat mij betreft ook wel plek in dit topic.

Maar goed, dit topic moet een beetje een open discussie worden met plek voor alles aangaande stereo en mid/side processing (of als er mensne zijn die wel eens wat in surround doen… ook leuk hier om te delen denk ik).

Om een beetje in lijn te zijn met die andere topics die ik net noem, noem ik ook nog een paar voorbeeldjes van stereo tools die ik zelf leuk vind en vaak pak:

• Ableton auto-panner; vind ik een leuk effect op arpeggiators of pads. Ik zet hem dan een vrij trage LFO speed (meerdere bars) zodat ie langzaam door het stereo beeld wandeld. Ook gebruik ik heb wel eens op een riser of ander gelijksoortig effect. Als die riser dan 1 bar lang is zet ik de LFO ook daarop zodat ie van links naar rechts sweept (of andersom). Ik gebruik m regelmatig.
• ProEQ-4 is mijn go to voor de meeste mid-side processing (zoals het wijder maken, of mono maken van bepaald frequentie gebied). Vroeger deed ik dat met Ableton Utility met de mono en/of stereo-width knop, maar als je het (denkt) te snappen is het leuker (en mischien wel effectiever) om er zelf in meer detail aan te prutsen (ik probeer te stoppen met de utility knoppen blind op elke track te knallen @NorthernLightX ).
• Effecten als chorus of delay, en dan de vertraagde signalen pannen is ook leuk (of een simpele ping pong delay). Sommige van mn synths hebben ook leuke links-rechts opties. Op de meeste synths zitten ook wel geinige modulatie opties om het signaal van L en R zo aan te passen dat het allemaal wat groter, wijder gaat klinken.
• Ik heb trouwens ook een TC clarity M stereo - dit device kan ook verschillende stereo paramters monitoren zoals stereo correlatie, en stereo balans (ook met een optionele vectorscope). meestal gebruik ik die om de loudness tijdens produceren en mixen een beetje mee te monitoren, maar er zitten dus ook stereo opties op... vectorscope is altijd mooi om te zien :p...

Nou ja... ik kan nog wel een uur doorratelen, maar laat ik eerst eens even kijken wat er aan feedback en commentaar komt en dan lullen we wel weer verder

 

[flyweight]

Ik doe heel veel hard panning.
BV R 1 synth patch en dezelfde part maar met een andere synth dan hard L.
Gebruik ook veel LFO om de track panning van 2 tracks te moduleren.
Hier bv 1 part 2x hetzelfde maar dan met de Ableton Warping grains gespeelt aan 1 track en dan per 3 bars hard L/R pannen.

Daarnaast met instrument en synths gewoon 2x hetzelfde spelen en hard L/R pannen voor een breed geluid.

Dit is dat geluidje

Zo draagt dat dan een beetje bij aan de groove.

Dan in deze sketch is de gitaar gewoon recht toe recht aan mono.
Oude vieze snaren ook.
Dus binnenkort als ik het idee verder heb uitgewerkt nieuwe snaren erop en met 2 mic's in blumheim config in stereo 2x openen en dan naar smaak pannen.
Evt nog een gitaar met nashville tunning erbij en zo de boel breed maken.

Je kan dit soort technieken op van alles toepassen en ik doe dat dan ook graag.
Layeren en uitsmeren.

Kan eindeloos opties opnoemen maar meestal doe ik dan tijdens het openemen want zo kun je proberen of het werkt of niet.

L/R andere delays, andere reverbs, andere pitch... watever anders.. gewoon proberen en ondekken.

 

[SanderSwi]

ik gebruik vooral veel panning in mijn preset sound design, een van mijn interesantere uitprobeersels is "intertwined drone" in deze preset op de modwave heb ik de zelfde preset op allebij de layers

layer A is hard panned naar links layer B is hard panned naar rechts en twee octaven omlaag gestemt
ze worden aangestuurt door een gesplit keyboard waar de splitsing net voor de c5 ligt, en omdat layer b omlaag gestemt is speel je met c3 en c5 de zelde note
door een flinke reverb bleeden ze allebij wat over naar de andere kant, hierdoor kan je hele vette phasing maken daarnaast heb je nog een macro die de panning LFO aanstuurt.

andere panning die ik momenteel aan het uitproberen ben is met MPE waarbij de polyfone pitch bends dus panning aansturen per key

gebruik ook regelmatig unison met een hoge stereo width dit geeft een beetje een chorus effect maar dan gecombineerd met hall size van een reverb (zonder de echo)

 

[MPCman]

Het hele gegeven dat stereo beleving vooral komt van het verschil tussen links en rechts klinkt op zich logisch, maar als je daar als leek nog nooit over nagedacht hebt is het best een eye-opener. Ook weet ik dat grotere verschillen tussen links en rechts (minder correlatie tussen links en rechts) weer kan leiden tot fase-issues als de track mono word afgespeeld…? dit is iets waar ik eigenlijk nooit tijd aan besteed en ook nog niet veel over gelezen heb, maar voor die technische discussie is wat mij betreft ook wel plek in dit topic.

Alles wat je specifiek op het side kanaal doet ontbreekt compleet als je het mono afspeelt. Als je bv op het side kanaal met een EQ meer hoog zet, dan hoor je in stereo (of op de individuele L en R kanalen) wel degelijk meer hoog en het "stereo" effect zal extra hoorbaar zijn. Echter, in de mono mix ontbreekt dat extra hoog volledig.

 

[NorthernLightX]

Ik pan (vrijwel) nooit iets op een spoor. Hooguit als ik hihats layer, een spoor iets naar links en het andere naar rechts. Of als ik een stereo sample gebruik waarbij links en rechts niet in balans zijn en ik het anders wil in mijn mix.

Autopanners gebruik ik soms, vooral op ritmische geluiden. Soundtoys Panman of Ableton autopanner.

Het meeste stereo in mijn tracks komt van delay en galm. Soundtoys Microshift ook een enkele keer, vooral bruikbaar om mid-bass breder te maken.

Lage frequenties mono maken doe ik met Pro-Q. Als ik een bepaald frequentie gebied breder wil maken is Pro-Q ook de aangewezen tool. En Ableton utility als het 100% mono moet worden.

 

[rvanommen]

Grappig, ik gebruik soms wel panning. Vaak op 2 elementen die op elkaar lijken, en dan de ene een beetje naar links en de ander een beetje naar rechts (in die standaard ableton pan mode, niet met split). Vaak pas ik dan de rhytmes en speelmomenten van die 2 elementen ook een beetje aan op elkaar zodat ze een beetje call-response achtige interactie hebben.
Maar ook zonder dat komen ze vaak wel een beetje beter uit de verf als ze echt erg op elkaar lijken (beetje EQ erbij om extra ruimte te snijden in overalppende frequenties is vaak stap 2)

Nou ja... Ik speel daar een beetje mee... Ik straal nu meer doelmatigheid uit dan waar daadwerkelijk sprake van is

 

[flyweight]

het is niet zo dat het ene beter dan het ander is.
Hard panning word door veel pro producers gebruikt.
Wellicht is het een smaak / stijl ding.
En dan moet je het ook in context zien.
In dance wat in een club word gedraaid heb je weinig aan stereo effecten.
met de nadruk op weinig ik bedoel het is geen mono natuurlijk.


Ik hoef iig niets van stereo imagers te hebben.

 

[stoter]

Grappig, ik gebruik soms wel panning. Vaak op 2 elementen die op elkaar lijken, en dan de ene een beetje naar links en de ander een beetje naar rechts (in die standaard ableton pan mode, niet met split). Vaak pas ik dan de rhytmes en speelmomenten van die 2 elementen ook een beetje aan op elkaar zodat ze een beetje call-response achtige interactie hebben.
Maar ook zonder dat komen ze vaak wel een beetje beter uit de verf als ze echt erg op elkaar lijken (beetje EQ erbij om extra ruimte te snijden in overalppende frequenties is vaak stap 2)

Yup. Als twee geluiden elkaar in de weg zitten is EQ of sidechain-compressie meestal de tip - maar ook panning doet wonderen als het gaat om "conflict-vermijding"..

 

[rvanommen]

@flyweight Is natuurlijk ook weer zo... Hoe belangrijk of mooi stereo is hangt af van waar t gedraait word.
Ik maak natuurlijk puur hobbymatig muziek, en dan moet t voor de belangrijktste luisteraar goed klinken... En dat ben ik zelf .

Sneue realisaties en grapjes daargelaten;

Het meeste wat ik zelf maak zijn wel een beetje dance achtige dingetjes, maar ik maak ze niet voor de club. Ik maak eigenlijk muziek zonder doel of publiek in gedachte.
Ik raak geinspireerd, draai aan de knoppen op mn synths en focus me daarna vaak een beetje op sfeer en de soorten geluiden (ik laat even in het midden of ik daar effectief in ben haha).
Ik heb het idee dat stereo effecten, waaronder ook panning (niet per se hardpanning), daar belangrijk in is. Maar goed... Wederom straalt dit verhaal meer doelmatigheid uit dan er in werkelijkheid sprake van is bij mij

Moet in ene ook denken aan sommige ouwe amiga soundtracks. Daar zaten zoms complete partijen op links of rechts. Bijvoorbeeld die van Turrican II (ik dacht vanwege de beperking kwa sporen). Ik vind dat als 14/15 jarige gamer toen best wel een geinig effect (me niet realiserend dat het uit beperking geboren was )

 

[krautrock1958]

Voor mij geldt bij panning dat ik probeer een band te visualiseren zoals deze voor me on stage zou staan zoals drums in het midden en de andere instrumenten pan je dan wat naar rechts of links en dan luister je dat alle instrumenten goed gedefinieerd klinken, duidelijk en helder en als sommige een beetje muddy klinken omdat frequenties elkaar een beetje in de weg zitten of er verzadiging optreed dan kan het zijn dat ik de bas en gitaar andersom plaats bijv of wat anders probeer, compressie of zo maar daar moet je voorzichtig mee zijn vind ik anders kan er luistermoeheid ontstaan, dan kan het too much zijn.

Zo is het een beetje proberen en zoeken tot je een goede mix hebt, ik doe dat al vanaf het begin bij elk spoor dan stel ik de basic things in zoals de panning en volume en reverb en delay, op die manier mix je al een beetje tijdens het maken van de track en heb je aan het einde weinig werk.

Hard panning kan mooi zijn, het kan ook juist goed zijn als je bijv een track maakt met twee dezelfde soort instrumenten zoals bijv akoustisch gitaren maar dan heb je verschillende partijen waarbij de een ritme en de ander meer tokkelwerk/solo doet of een steelstring en een nylon bijv, dan moet je wel want die kan je niet aan dezelfde kant pannen.

Blazers gaan ook meestal naar of links of rechts maar nooit centraal en piano moet je weer niet extreem links of rechts zetten vind ik.

Wat ook leuk kan zijn is een arpeggio of een drone die zacht op de achtergrond langzaam van de ene naar de andere kant gaat, da's best tof vind ik, zeker als het zo zacht staat dat het pas na een paar keer luisteren opvalt, dat zijn leuke verrassingen, dat kan je mooi met een lfo doen bijv.

je kan zoiets ook met de hand doen natuurlijk en dan kan je tijdens het veranderen van kanaal ook even een een halve minuut of 15 seconden ofzo even stilhouden en dan weer verder van links naar rechts of omgekeerd laten lopen en je kan ook twee verschillende instrumentn tegelijk van de ene naar de andere kant laten gaan maar dat moet dan wel iets op de achtergrond zijn bijv een hele zachte drone en een arpeggio en die laat je elkaar dan kruisen, dat kan dan heel subtiel of je zet een slow lfo op het volume van het instrument, van behoorlijk zacht naar bijna onhoorbaar, da's ook een aardige variatie.

Zo heb je allerlei variaties en over wat en hoeveel je moet pannen daar is geen standaard recept voor, dat is aan ieder persoonlijk en panning verschilt ook heel erg per muziekstijl, bij puur electronische muziek is het weer anders dan met akoestische instrumenten al zijn er wel enkele basic rules.

 

[Bathmutz]

Ik zie dat je het over Ableton panning hebt. De normale pan knop is een balance knop eigenlijk. Het pant niet L/R. Als je de split pan mode niet wil gebruiken raad ik je MUtility aan uit de Melda Free FX bundle. Sowieso zitten daar hele toffe effecten in. De MAutopan klinkt ook beter dan de Autopan in Ableton (weer vanwege echte panning ivm balance).

Stereo effect ideeën die mij nu te binnen schieten: Dry/wet panning (in Ableton racks) reverb naar Links Dry naar rechts. L/R verschillend EQen, dit was me opgevallen bij het samplen van platen. Snares die links anders klinken dan rechts. Het automaten (of knop draaien en direct als audio opnemen) van delay tails. Dus dat de delay uit het midden komt en langzaam rechts verdwijnt.

En meer een sound design achtig dingetje: twee verschillende hihats of percussie geluidjes, of twee soort gelijke synths L50-R50 pannen. Voor wijdte gaat het om het verschil tussen links en rechts. Dus twee verschillende maar gelijke functie achtige sounds hard pannen werkt goed.