In welke toonsoort maak je muziek en waarom?

[Bartology]

Origineel geplaatst door Sander02
"Theres no love song finer
But how strange
The change from major to minor
Every time we say goodbye"

<Snif> Prachtig.......

 

[Triphonius Z]

Even teruggrijpend op de originele vraag:

E majeur: lekker solo spelen op de basgitaar (cf. Dune Tune van Level 42, of School Daze van Stanley Clarke)

E mineur: idem

A mineur: lekker makkelijk op de toetsen

F# mineur: slapt zo lekker op de basgitaar, omdat de lage E net even voor de F# kunt pakken...

 

[VanHeckis]

Origineel geplaatst door Kassen
prima, laten we dat voor argument's sake aannemen. laten we ook aannemen dat dat verschil dieper gaat dan een verschil in frequentie, waar zou jij dan de oorzaak plaatsen van wat je hoort? ik wil dit best aannemen maar dan wil ik ook graag een verklaring en ik zelf zie die even niet.

Origineel geplaatst door Kassen
prima, laten we dat voor argument's sake aannemen. laten we ook aannemen dat dat verschil dieper gaat dan een verschil in frequentie, waar zou jij dan de oorzaak plaatsen van wat je hoort? ik wil dit best aannemen maar dan wil ik ook graag een verklaring en ik zelf zie die even niet.

Ongeacht het praktische gemak van gelijkzwevende stemming en ongeacht het feit dat de relatieve verhoudingen tussen de laddereigen tonen dus identiek zijn lijdt het geen twijfel dat toonsoorten verschillende karakters hebben.

De meeste (goede) componisten waren ook echt toonsoortbewust. Simpel gezegd zou je kunnen zeggen dat wanneer een 18e eeuwse komponist een requiem ging schrijven (bijvoorbeeld) hij in de meeste gevallen voor een mineur toonsoort zou kiezen. Dan rest nog de keuze welke toonsoort en in die klassieke tijd waren er een aantal praktische toonsoorten als gevolg van beperkingen van (blazers) instrumenten. zo kwam Fis klein niet in aanmerking bijv. maar wel ander gangbare toonsoorten als c klein d klein a klein etc. maar niet alle 12 ondanks de gelijkszwevende stemming.
dan zou je kunnen zeggen dat het niet meer uitmaakt of je het in c klein of in d klein zou doen? of dat het niet meer uitmaakt of iets in Es groot of G groot staat. Es groot is per uitstek De toonsoort voor heroische stukken en G groot niet.
Het is geen kwestie van toeval dat Mozart's het requiem in d klein staat ipv g klein). Het is echt geen toeval dat de grote mis in c klein niet in d klein staat etc, Bach's grote prelude & fuga bwv522 voor orgel in Es groot ipv G groot of F groot.

Als de 18 eeuwse orkesten in staat zouden zijn met elkaar alle 12 toonsoorten te spelen dan zouden de komponisten wat meer hebbe gexperimenteerd maar met het beperktere menu van gangbare toonsoorten werden wel degelijk bewuste keuzes gemaakt.

Het is moeilijk te zeggen wat de verklaring voor de verschillende karakters is, maar een en ander zou wel eens met instrumentbouw te maken kunnen hebben ja.

Verder, een akkoord dat een halve toon naar beneden of boven getransponeerd wordt blijft welliswaar dezelfde onderlinge frequentie-verhoudingen hebben maar dat neemt niet weg dat het andere frquenties in de natuur zijn en dus heb je het over een andere sensatie voor het oor en dus een andere waarneming en ander karakter.

 

[ISPdeRuiter]

Origineel geplaatst door VanHeckis
Het is echt geen toeval dat de grote mis in c klein niet in d klein staat etc, Bach's grote prelude & fuga bwv522 voor orgel in Es groot ipv G groot of F groot.

Als het Bach uitmaakte wat voor "karakter" de verschillende toonsoorten bezitten, waarom schreef hij dan
"Das Wohltemperierte Klavier" ? Was hij niet enthousiast juist over het feit dat hij vrijelijk kon moduleren van
de ene naar de andere toonsoort zonder op Wolfskwinten etc. te stuiten ?

Wie weet hoeveel stemmingsoorten er in een Kurzweil synthesizer zitten (oa. Werkmeister); vanuit de masterpage
in een keer te schakelen voor het hele instrument (door de exotische stemmingen daaronder ook goed te gebruiken voor allerlei volksmuziek) en welke synthesizers hebben er net zoveel of deze voorziening overhoofd ?

Ik vraag het U af,
ISPdeRuiter

 

[VanHeckis]

Origineel geplaatst door ISPdeRuiter
Als het Bach uitmaakte wat voor "karakter" de verschillende toonsoorten bezitten, waarom schreef hij dan
"Das Wohltemperierte Klavier" ? Was hij niet enthousiast juist over het feit dat hij vrijelijk kon moduleren van
de ene naar de andere toonsoort zonder op Wolfskwinten etc. te stuiten ?

Hij maakte niet zelf uit wat het karakter van een toonsoort was. Proefondervindelijk werd naar verloop van tijd duidelijk dat de ene toonsoort zich beter leent voor wat men wilde uitdrukken dan de andere ongeacht gelijke zwevingen.

Het WTK was vooral een demonstratie voor gelijkzwevendheid. Het was net uitgevonden en Bach was daar uiteraard heel enthousiast over en wilde inderdaad graag laten zien dat er qua moduleren geen beperkingen meer waren maar verder heeft ie in echt niet zoveel stukken in Fis groot of Es klein geschreven, veelal vanuit praktische overwegingen.
Overigens is het in geval van het WTK niet zozeer een kwestie van 'kijk eens hoe ik binnen deze toonsoort kan moduleren' maar in de eerste plaats 'dit stuk dat ik nu in Fis speel, zou vorig jaar zo vals als de neten hebben geklonken maar nu is goed' dus het is meer een demonstratie van transponeren dan moduleren.

Ik krijg de indruk dat sommigen menen dat sinds de uitvinding van gelijkzwevendheid alle toonsoorten gelijkwaardig zijn en dat is niet zo. Twee veschillende dingen kunnen heel veel overeenkomsten hebben maar zijn daarmee niet gelijkwaardig. Inderdaad, er zijn veel overeenkomsten tussen de drieklanken C-Es-G en B-D-Fis qua relatieve frequentieverhoudingen maar het zijn wel twee verschillende klanken. Stel dat u wordt verzocht om filmmuziek te schrijven bij het een of ander, dan denk je toch ook niet van: ik wil dit akkoord hebben om te openen, maar het maakt me verder helemaal niet uit in welke toonsoort het staat want het klinkt allemaal eender.

 

[Sander02]

Misschien komt er ook nogeens bij dat sommige stukken gewoonweg k*t te spelen zijn in sommige toonsoorten.
Zoek maar eens een stuk uit en speel hem een halve hoger...

oftewel, de praktische kant van het verhaal. Want soms, als ik stukken uitzoek dan valt het me op dat
je soms voor een moeilijk (klinkend) stukje erin, zo weinig moeite hoeft te doen omdat het in de 'juiste' toonsoort staat.
dwz, als het een halve hoger had gestaan, dan zouden m'n vingertjes lichtelijk in de knoop komen.

 

[SpaceAgent202]

Ik heb het eens nader bekeken, en ik vertrek meestal vanuit A, D of C of afgeleide akkoorden hiervan met meer dan 3 tonen die toevallig "lekker" klinken. Niet gehinderd door theoretische kennis; aan de ene kant heerlijk, maar aan de andere kant het gevaar dat je steeds op "van hetzelfde" uitkomt.

 

[hermax]

Ik zoek meestal eerst naar een leuke melodie, eender waar op de piano, en zoek dan de bijpassende akkoorden. Meer dan eens ben ik dan al uitgekomen op een stuk dat in A# of zo staat. Het klinkt misschien masochistisch maar ik werk het geheel dan ook af in die toonaard. Vroeger in de muziekschool moest ik toch al van die ingewikkelde dingen spelen, ik voel het als een soort van eerbetoon aan die geduldige leraars die hun tijd verspeelden met aan lastige kinderen zoals ik pianoles te geven. Zo iets van 'het is toch niet voor niets geweest'

 

[maxdox]

:confused:

Ik volg 'em niet helemaal meer. Gaat deze discussie nou erom of het qua klank uitmaakt in welke key je een stuk speelt/schrijft?

Ik zie toonsoort meer als een logische verzameling, waarin je makkelijk een ordening ziet. Alhoewel ik dus ervaring mis, lijkt het mij zo dat je gaat "jammen" in C je op andere accoord progressies uitkomt dan wanneer je dit in D doet. Simpelweg omdat je handen anders bewegen, en je hersenen die andere patronen gaan zien.

Ook snap ik (nog) niet waarom deze ordeningen allemaal zo absoluut zijn. Ik zie het hoogstwaarschijnelijk te bekrompen, maar als je de patronen WEET, dan is het toch veel intressanter om ervan af te wijken? Ik bedoel, dat is anders dan "random" accoorden neerzetten. De kennis van de ordening van accoorden binnen de verschillende toonsoorten, lijkt me daarom cruciaal.

Het totale plaatje blijft mij onduidelijk, daarom 2 vraagjes:
Maar wat is nou dé rede om in één toonsoort te spelen?
Wat is het verschil tussen wisselen van toonsoorten en transponeren?

 

[Heine]

Hoi,

ik krijg zelf de indruk dat er naast de theoretische benadering ook nog zoiets is als gevoel.
Zelf ervaar ik een flink stuk depressiviteit bij het mooie nummer 'In the Garden of Getsemane' uitn Jesus Christ Superstar.
Het kan zijn dat ik de titel net niet helemaal goed heb, maar een goed verstaander weet waar ik het over heb.
Het beestje is voorzover ik weet in Bes mineur op papier gezet. Triester dan deze toonsoort lijkt het niet te kunnen.
Grappig misschien: hoe meer zwart, hoe triester.
Hoe meer mol, hoe dieper de put.
Deze song draag ik al jaren met mij mee, en in geval van diepe dalen doet het mij goed om dat weer eens te spelen, vaak met niet veel meer dan een piano en een lading begeleidende strings.
Bij mij goed voor kippenvel.

 

[VanHeckis]

Origineel geplaatst door maxdox
Het totale plaatje blijft mij onduidelijk, daarom 2 vraagjes:
Maar wat is nou dé rede om in één toonsoort te spelen?
Wat is het verschil tussen wisselen van toonsoorten en transponeren?

transponeren is het verschuiven van het gehele zelfde zootje naar een andere tonaliteit. Dus je blijft eigenlijk hetzelfde spelen maar dan een toon hoger bijvoorbeeld. 9 van de 10 songfestivalliedjes hebben de eigenschap om in de slotfase het refrein nog even een toon hoger te laten spelen. een vervelend voorspelbaar truukje om hetzelfde iets anders te laten klinken.

moduleren is als je van een toonsoort naar een andere toonsoort gaat en dan (als je het goed doet) op een silmme, verassende of subtiele manier (dit in tegenstelling tot het lompe transponeren zoals boven beschreven) en dan meestal naar toonsoorten die verwant zijn aan de toonsoort waarin je begon. Als een stuk in C groot staat dan is het doorgaans de gewoonte om naar G groot of naar a klein te moduleren bijvoorbeeld. dat zijn dan dus toonsoorten die logisch bij elkaar liggen omdat het toonsoorten zijn die op de laddereigen tonen van C staan maar je kunt ook veel verder van huis moduleren (van C naar Cis bijvoorbeeld) doordat (dankzij de zwevende stemming!) eenzelfde akkoord een andere functie heeft in een andere toonsoort. stel dat je bijvoorbeeld in C klein aan t spelen bent en je bent op de 6e trap beland (3-klank As-C-Es). je kunt dat akkoord dan beschouwen als de drieklank Gis-Bis-Dis, ofwel de 5e trap in de toonsoort Cis groot. Dankzij de gelijkzwevende stemming klinken deze twee 'verschillende'akkoorden dus hetzelfde en dat heet dan weer enharmoniek trouwens.

 

[maxdox]

@vanHeckis: het is me nu stukken duidelikjker

Aha! moduleren heet dat dus. Je hebt gelijk mijn 2e vraag beantwoord.
Want je zegt dat niet alleen de accoorden binnen een toonsoort een relatie hebben, maar ook de toonsoorten onderling. Dus alhoewel je een toonsoort als een orde kunt zien, met een duidelijk kader, wordt het pas intressant wanneer je structuren tussen de toonsoorten anzich gaat bekijken. Oneindige mogelijkheden. Wow!

 

[hermax]

Dat is ook gelijk de reden waarom ik toendertijd NIET naar het muziekconservatorium ben gegaan, ondanks veel aandringen van mijn omgeving. Daar worden immers al deze dingen haarfijn geanalyseerd en leer je bvb welke akkoordenreeksen/wisselingen eigen zijn aan dit of dat type jazz. Daarenboven moet je die reeksen dan ook nog eens kunnen spelen op eender welke getransponeerde toonaard. Helaas verdwijnt voor mij dan elke magie van het muziek maken want je bent dan eigenlijk met een soort wiskunde bezig (wat muziek eigenlijk wel is). Ik verkies de onwetendheid om alzo heel blij te kunnen zijn als ik op eigen houtje de 'juiste' akkoorden weet te vinden. De mogelijkheden zijn inderdaad quasi onbeperkt, met of zonder de kennis van toonsoortenreeksen.

 

[vos_paul]

Zeg Vanheckis, is dat gedoe van bepaalde toonsoorten bij bepaalde soorten muziek of bepaalde emoties niet juist een overblijfsel uit de tijd voor de gelijkzwevendheid? Of heeft het bijvoorbeeld te maken met de andere instrumenten in het orkest dan de piano (als die er al bij is), waarbij er niet echt sprake is van gelijkzwevendheid en waarbij je wellicht veel eerder beperkingen hebt voor het bereik van instrumenten.

Als je een stuk op de piano schrijft in Es (iets groots, triomfantelijks), en je transponeert vervolgens het hele stuk een paar halve tonen (en speelt het verder dus volledig hetzelfde), dan kan ik moeilijk geloven dat het karakter van het stuk ineens anders wordt.

Of zeg ik nu iets dat al 100x gezegd is? Ik vind het een interessante discussie, maar heb even geen tijd om alle posts door te nemen

 

[maxdox]

Origineel geplaatst door hermax
Dat is ook gelijk de reden waarom ik toendertijd NIET naar het muziekconservatorium ben gegaan
<snip>
De mogelijkheden zijn inderdaad quasi onbeperkt, met of zonder de kennis van toonsoortenreeksen.

*speciaal voor de mensen die te lui zijn om te lezen, maar wel geintresseerd zijn in het onderwerp, breng ik u deze lap tekst:

Dit is anzich ook een intressante discussie.
Je bekijkt het nu enorm zwart/wit. Toch ben ik ergens wel eens met je stelling.
Bij mij is het namelijk precies andersom. Ik heb nooit echt een instrument leren bespelen, en heb me pas sinds zeer recent verdiept in de muziektheorie.
Ik speelde altijd op gevoel. Een basslijntje, en daarbij accoorden zoeken. Klonk vaak heel erg ok. Jazzy en dissonant, want daar hou ik van. Vooral wanneer je in "die flow" komt, merkte dat ik onderbewust ontzettend mooie accoordenen overgangen verzon. Wanneer ik "ontwaakte" en dit NIET opgenomen had, was het vaak moeilijk, zoniet onmogelijk, om het te reproduceren.

Nu ik de moeite heb genomen me te verdiepen in toonsoorten, leer ik niet alleen méér accoorden, maar ook hun verhoudingen. Er gaat een wereld voor mij open. Ik ken nu sinds een week de D key, maar het is ongelofelijk hoeveel sneller ik nu hop van accoord naar accoord. Door mijn natuurlijke drang naar expirimenteren, gaat nu het zoeken naar andere accoorden bijna automatisch. Ik kom veel sneller tot een toetsencombinatie die werkelijk goed klinkt, terwijl ik niet bewust weet welk accoord ik pak (want buiten de D ken ik nog niet veel ) en al helemaal niet of het een overgang/modulatie is die "logisch" blijkt te zijn.

En daar zit het punt. Wanneer je muziek benadert zoals jij al aangeeft; puur theoretisch en volledig "bedacht", dan mis je compleet elk gevoel, en elk gevoel voor orginaliteit. De sensatie van muziekmaken zal dan ook niet meer hetzelfde zijn, want dat gebeurd juist in het onderbewuste, niet met de ratio. Je mist dan een flow, wat vaak het genot geeft. Ook beperk je je orginaliteit, want je beweegt je in een kader die vast is gesteld door conventie.

Maar dáár zit nou juist de paradox!
Wanneer je namelijk BEWUST, volledig rationeel, de theorie tot je neemt (het is vooral belangrijk om de verbanden in te zien, en niet zozeer alles uit je hoofd te leren) , dan creeer je een onderbewustzijn die "automatisch" de structuren ziet en je dus veel nauwer in contact brengt met het instrument en het gevoel wat je erop wilt uiten.
Alsof je een doorzichtige overlay over de zwarte/witte toetsen legt welke je de verbandenen over meerdere octaven laat zien. Alsof er automatisch een landkaart in je hoofd ontstaat die bij elk accoord een tig aantal verschillende wegen laat zien. Deels zal zo'n landkaart gebaseerd zijn op wat je "geleerd" hebt, maar vaker zullen je hersnenen met patronen aankomen die gewoon goed klinken. Doordat je je hersnenen geleerd hebben patronen te zien, zul je ze dus ook makkelijker en sneller (lees: realtime) uit kunnen poepen. Op gevoel dus.

Moraal van het verhaal: Theorie is niet bedoelt om je er aan vast te houden!

 

[Clay]

Origineel geplaatst door vos_paul
Zeg Vanheckis, is dat gedoe van bepaalde toonsoorten bij bepaalde soorten muziek of bepaalde emoties niet juist een overblijfsel uit de tijd voor de gelijkzwevendheid? Of heeft het bijvoorbeeld te maken met de andere instrumenten in het orkest dan de piano (als die er al bij is), waarbij er niet echt sprake is van gelijkzwevendheid en waarbij je wellicht veel eerder beperkingen hebt voor het bereik van instrumenten.

Als je een stuk op de piano schrijft in Es (iets groots, triomfantelijks), en je transponeert vervolgens het hele stuk een paar halve tonen (en speelt het verder dus volledig hetzelfde), dan kan ik moeilijk geloven dat het karakter van het stuk ineens anders wordt.

Of zeg ik nu iets dat al 100x gezegd is? Ik vind het een interessante discussie, maar heb even geen tijd om alle posts door te nemen

Heel eerlijk toegegeven weet ik pas sinds een dag of 2 van het bestaan van gelijkzwevendheid en andere vormen van stemming, maar ik ga toch een gokje wagen

- Let op! hier komt een end wiskunde als het je niet boeit, lees het dan niet. -

Voor een reine kwint (b.v. C - G) moet je de frequentie van je gekozen basistoon met 3/2e deel verhogen, b.v. van 200hz naar 300hz. Voor een octaaf is het gewoon verdubbelen. Nou is het probleem dat 12 kwints(kwinten?) qua frequentie verschil niet exact overeen komen met 7 octaven. Het verschil is ongeveer 1 / 1.0136e. Dat lijkt niet veel, maar dat is 23.46 cent. Een halve toon is 100 cents, dus dat zou een hoorbaar verschil zijn... (en dat is het ook, stel dat maar eens in)

als je dit na wil rekenen, doe dan: 1.5^12 / 2^7, omrekenen naar centen kan met 1200*log2(a/b), met a/b als het frequentieverschilverhouding. Een reine kwint zou dus uit een kleine 702 centen moeten bestaan (1200*log2(3/2) = 701.95).

Dat gaat nog verder. Ook veelvouden van secunde, terts en kwart komen nooit precies uit op de zelfde toon van een of meer octaven terug waar je de loop begon. Het verschil is steeds een aantal tientallen centen, maar het verschil is er dus. Om toch met 12 noten per octaaf uit te komen moet je dan concessies doen, bepaalde combinaties iets korter maken, en sommige langer.

In gelijkzwevende stemming krijgt elke halve noot gewoon 100 cent en is elke afstand dus evengroot. Een kwint staat dan op 700 cent ipv 702, een kwart op 500 ipv 498. Alle verhouding zijn zodanig platgeslagen dat alle combinaties "even vals" klinken. Maar (als ik goed geinformeerd ben) is dat technisch pas mogelijk/meetbaar sinds 1917, daavoor had men daar de apparatuur simpelweg niet voor.

Tot die tijd werd er gebruik gemaakt van andere stemsoorten, die zoveel mogelijk combinaties zo speelbaar mogelijk maakten, en andere soms onbruikbaar (wolf). Well tempered (young?!?! geen idee) is er daar een van, en daarin zijn iig al alle tonen bruikbaar.

Met een dergelijke stemming heeft het dan ook daadwerkelijk zin om een stuk in een andere toonsoort te spelen. Nu is het niet alleen je toonhoogte die verschilt, maar ook het frequentieverschil tussen de verschillende tonen die je tegelijk speelt. En dan kan de ene toonsoort minder mooi of gewoon botweg vals worden vergeleken met een andere.

Maar nogmaals, ik ben nog maar zo kort bekend met deze materie dat ik de plank hier en daar volledig misgeslagen kan hebben

 

[barn]

Ik vind dit echt een hele boeiende discussie.... ik snap nog lang niet alles... en vooral de toepassing ervan vind ik nog een beetje ver-van-mijn-bed...

Ik upload nu een stukje muziek, die ik dan steeds een stap naar beneden transponeer...
Misschien kunnen jullie hier iets interessants over zeggen... bijvoorbeeld iets in de trand van:
- Welke sfeerveranderingen treden op of iets dergelijks...
- Welke stukjes zijn muzikaal met elkaar te combineren in een nummer? of werkt dat absoluut niet met transponeren....


De noten die bij eerste en laatste stukjes worden gebruikt (ik ga dus tot 12 stappen terug) zijn:
F - G# - C

er zit ook nog bassgeluidje bij, kweet niet meer welke noot dat is/was... die transponeert wel mee ook....

ben benieuwd...

 

[Sander02]

Dat is ook gelijk de reden waarom ik toendertijd NIET naar het muziekconservatorium ben gegaan, ondanks veel aandringen van mijn omgeving. Daar worden immers al deze dingen haarfijn geanalyseerd en leer je bvb welke akkoordenreeksen/wisselingen eigen zijn aan dit of dat type jazz. Daarenboven moet je die reeksen dan ook nog eens kunnen spelen op eender welke getransponeerde toonaard. Helaas verdwijnt voor mij dan elke magie van het muziek maken want je bent dan eigenlijk met een soort wiskunde bezig (wat muziek eigenlijk wel is). Ik verkies de onwetendheid om alzo heel blij te kunnen zijn als ik op eigen houtje de 'juiste' akkoorden weet te vinden. De mogelijkheden zijn inderdaad quasi onbeperkt, met of zonder de kennis van toonsoortenreeksen.

Dus je kiest ervoor om zelf het wiel weer uit te gaan vinden even zwart/wit gezegd? prima hoor

Als je nu 1 van die gekke toetsencombinaties waarvan je niet weet wat het is herleidt naar de basis,
dan kan je het ook andersom

Dus je verzint voor jezelf ezelsbruggetjes om makkelijker die toetsencombinatie te kunnen pakken, ook in een andere toonsoort!

voorbeeldje: een +11/13 akkoord -> C-E-G-Bb-D-F#-A is een moeilijk akkoord om in een jam ff tussendoor te pakken in een vreemde toonsoort;zeker als je hem klutst is-ie best naar te pakken.

Maar kijk je naar het akkoord en dan zie je: een C dominant 7 + D maj op elkaar 'geplakt'.
Nu weet je dus van hé, als ik dat briljante +11/13 sfeertje wil hebben, en ik zit in...G#.. dan moet ik de noten 'lenen' van
A# en erop plakken of door je akkoord heen 'klutsen'op een creatieve manier en voila het sfeertje is daar.

gedachtegang = +11/13 = dom7 + maj van 2 hoger erop probeer het maar eens


Dit 'trucje'kan je vaak toepassen om andere moeilijke vormpjes sneller voor de geest te halen.

 

[hermax]

He, ik sprak wel van het muziekconservatorium. Dat is een vervolg op de gewone muziekschool waar ik de basisnotenleer (en dus alle mogelijke akkoorden) wel degelijk heb geleerd. Ik ga dus niet het wiel opnieuw uitvinden. Wat ik bedoel is dat ik de conventionele akkoordenreeksen die een bepaalde sfeer bepalen, liever niet (gecatalogeerd) ken. Maar nogmaals, ik vertrek eigenlijk bijna nooit vanuit de begeleiding dan wel vanuit een melodie. Die hoeft alleenstaand niet eens zo mooi te zijn. Het spannende is dan om akkoorden eronder te vinden die 'passen' en omdat de melodie dan al vastligt heb ik niet veel aan 'gekende' mogelijkheden om akkoorden te laten evolueren.
Maar ik kan me goed voorstellen dat de omgekeerde manier van werken wel degelijk interessanter zal zijn wanneer je bovenstaande theorieen kunt bevatten en gebruiken.

 

[fenderbender]

Am of C voor toetsen (alleen maar witte toetsen - verder gebruik ik de transpose knop wel)

Voor gitaar maakt het me niet zoveel uit, hoewel een bluesje in Am wel erg lekker soleert