Accordeon-bastoetsen
Accordeon-bastoetsen
Wat zo'n "chromatisch" toetsenbord in feite is, is het linkertoetsenbord van een accordeon. Bij een piano-accordeon, zoals deze in Nederland gebruikelijk is, heb je twee toetsenborden. Een pianotoetsenbord voor de rechterhand, dus met de gebruikelijke witte en zwarte toetsen, en een bastoetsenbord voor de linkerhand, met deze ronde knopjes.
Dit keyboard is dus in feite zo'n bastoetsenbord maar dan plat neergelegd. Trouwens, zo'n bastoetsenbord doet meer dan alleen maar basnoten produceren. Je moet in feite steeds een rijtje toetsen gegroepeerd zien, in het plaatje de toetsen e, c, C, Cm en C-. Het beginpunt is de rode toets, dit is een basnoot c, daarboven zit een basnoot van een grote terts (= 2 hele noten hoger), voor een c is dat dus een e.
Nou komt de verrassing. Onder die c-noot zit een knopje voor een C-akkoord (dus de noten c, e en g). Met andere woorden, je hebt dus een toets voor een basnoot én het bijgehorende majeur-akkoord vlak bij elkaar zitten. Onder die majeur-akkoordtoets zit vervolgens nog een toet voor het mineur-akkoord (dus de noten c, es en g), en daaronder nog het verminderd-akkoord (dus de noten c, es, ges en a).
Wat een verminderd akkoord muzikaal betekent, zoek je maar lekker zelf op.
Wat de "kracht" bepaalt van zo'n chromatisch keyboard, is het volgende. Ik had dus al gezegd dat onder elkaar een aantal bij elkaar horende bastoetsen en akkoordtoetsen staan. Rechts daarnaast staat zo'n zelfde rijtje met dezelfde "volgorde", dus van linksboven naar rechtsonder bastoon-terts, bastoon-grondnoot, majeur-akkoord, mineur-akkoord en verminderd-akkoord, MAAR.......en nou komt het....van een kwint daarboven, dus vanuit de grondtoon G. Ter linkerzijde geldt hetzelfde, maar dan van een kwint daaronder, dus grondtoon F.
Nu zul je zeggen, wat is daar nou zo speciaal aan? Dit betekent dat je (bijna) alle basnoten én akkoorden (de toetsen binnen het grijze kadertje; zie plaatje) die je nodig hebt om de bekende drie-akkoorden nummers (ik noem een Sathisfaction van de Stones, Manish boy van Muddy Waters, "Kom van dat dak af" van Peter Koelewijn, maaaaaar........ook "Bij ons in de Jordaan" van de gelijknamige Johnny en ook "Rode rozen" van de onvergetelijke Jantje Koopman. Dit verklaart gelijk waarom dit instrument in het smartlappenrepertoire zo populair is.
Overigens worden melodieën gewoon met de rechterhand op het pianoklavier gespeeld. Het chromatisch klavier is eigenlijk uitsluitend voor begeleiding bedoeld.
Nou zijn er ook harmonica's die uitsluitend van die ronde knopjes hebben en waar zowel bassen, akkoorden en melodieën op worden gespeeld. Het linker heerschap op mijn avatar bespeelt bijvoorbeeld zo'n ding.
Dergelijke harmonica's zijn weer helemaal een apart verhaal omdat ze diatonisch zijn; dit wil zeggen dat aan zo'n harmonica "trekken" een andere toon oplevert dan "duwen".
Hoe dat werkt, weer ik verder niet.
Overigens, die avatar is een plaatje uit de schitterende film "southern comfort", deze gaat over een groep reservisten die op herhalingsoefening gaan in de moerassen van Louisiana. Hierbij gaat men nogal "onrespectvol" om met de lokale Cajun-bevolking, waarna deze groep reservisten één voor één worden vermoord. Op het eind van de film komen de twee resterende "good guys" in een Cajun-dorp aan waar een feest aan de gang is. Op dit feest wordt Cajun-muziek gemaakt, en daar komt dit plaatje vandaan.
Film is een aanrader, de soundtrack is fantastische broeierig, jeukende suspence-soul van Ry Cooder (de liefhebber weet genoeg).