Is er in atonale muziek met wat oefening ook zoiets als een melodie te horen? Of is dat begrip er simpelweg niet op van toepassing.
Interessante vraag. Het antwoord is niet eenvoudig "Ja" of "Neen". In elk geval heb je in tonale muziek het klassieke 'spanning' en 'ontspanning' omdat de noten zich verhouden tot de 'tonica' of 'grondtoon' zoals je wellicht weet (4-5-1 of 2-5-1 zijn zéér typische akkoordprogressies, instant herkenbaar zelfs als je niets van muziektheorie kent).
Echter, bij atonale muziek is dit alles niet - of veel minder in zekere zin - het geval: dat maakt dan ook dat jouw vraag als het ware natuurlijk aan de oppervlakte zal komen als je naar atonale muziek luistert. Het is een kwestie van gegevens (=noten) te organiseren (=noten in verhouding tot de tonica) om zo tot informatie (=melodie) te komen, wat dus gebeurt bij tonale muziek die wij gewoon zijn om te horen.
Er zijn nameljk andere vormen van organisatie mogelijk zoals de vormen van 'lijnen' (denk ook aan alternatieve partituren, vrij bekend is Georges Crumb's Makrokosmos - dat was lang geleden mijn eerste kennismaking met alternatieve partituren, toen als ik jongeling klassieke muziek studeerde; er zijn nog véél extremere partituren te vinden uiteraard, als het ware abstracte tekeningen, leuk én interessant om te zien trouwens), het herkennen van ritmische patronen, repetitieve intervallen (afstanden tussen noten), articulatie, klankkleuren enzovoort. Arnold Schoenberg heeft de dodacefonie (=twaalfstoontechniek) ook niet "willekeurig" uitgewerkt: er zit wel degelijk een systeem in! Alban Berg en Anton Webern hebben die techniek ook verder uitgewerkt: zoek eens op de term "Tweede Weense School".
Daarom dat er ook muzikanten zijn die het eigen continent verlaten om met muzikanten van andere continenten samen te werken om zulke zaken te ontdekken: Philip Glass (kennen we als het ware allemaal), Sepultura (de "metalband" om er een genre op te plakken), Henri Texier (jazz)...