Ach, zo filosofisch is het niet echt…
In wezen is het een stukje taalverwerving door kinderen en wat onzin erbij halen. Er is een verschil tussen proeven (smaak) en de waardering van het geproefde.
Kinderen leren op een bepaald moment kleuren onderscheiden. Vanaf dat moment kunnen ze door het taalkundig vermogen van de mens die verschillen benoemen. Waarneming en benoeming gaan hand in hand en zullen geen verwarring opleveren, tenminste in het zelfde taalgebied en hetzelfde dialect.
Maar is er een rede om aan te nemen dat de mens de kleuren op een individuele wijze interpreteert? Mits bij aanwezigheid van een redelijk verstandelijk vermogen blijkt dat de mens een taalvormend vermogen bezit, want kinderen leren praten. Dat vermogen is zo goed als gelijk, zelfs in andere culturen en daarmee talen. In Japan leren de kinderen ook praten. Dus waarom zou dat dan met kleuren waarneming niet zo zijn?
Bestaan er culturen waar geen behoefte bestaat aan het maken van muziek? Ik laat de Taliban even buiten beschouwing, want dat zijn gekken… Zijn hier verschillen te ontdekken? Ja! Een voorbeeld.
Een aantal jaren geleden was er in het Utrechts museum Van Speelklok tot Pierement een tentoonstelling over de menselijke stem. Daar werden ook geluidsfragmenten ten gehore gebracht via koptelefoons en alles inter-actief, een museaal toverwoord, dus een spelletje via de computer. Uit andere culturen werden gezongen fragmenten getoond en de luisteraar mocht aangeven wat er was te horen, bijvoorbeeld begrafenis muziek, vrolijke dansen en noem maar op. Het eerste fragment was een klagelijke zang van een vrouw, dus koos je al gauw voor de begrafenis. PFFF! FOUT! Gaf de computer aan, want het was een Mongoolse vrouw die zong dat ze zo gelukkig was, want morgen gaat ze trouwen. Tjeempie, daar zat ik wel goed naast! Volgend fragment, trommelende negers met vrolijke tjilp geluiden. Natuurlijk, een feest. Helaas, het was de begrafenis. Weer fout! Derde fragment was een vrolijk dansje. Nee, nu niet een feestje indrukken, maar oorlogsgezangen… En ja hoor, die was goed.
Natuurlijk was het een leuke demonstratie, alleen wel een verkeerde op die plek. Wat bleek? Alle apparaten na dit spel waren allemaal door de bezoekers kapot gemaakt door ruw gebruik. Voor het museum een wijze les: biedt nooit een spel aan wat door de speler niet gewonnen kan worden. Vooral pubers worden dan baldadig en die werden juist door de scholen naar deze leerzame tentoonstelling gesleept.
Maar om terug te keren, met muziek kan het dus wel: iets vrolijks kan in een andere context juist heel droevig zijn. De interpretatie van de waarneming is dan toch wel anders.
Muziek interpreteren is dus voor een deel aangeleerd.
Iets lekker vinden wat je eerst niet lust is ook te leren.
Maar werkt het kijken ook zo?
Er zijn experimenten dat bij door gekleurd glas kijken de 'normale' waarneming na verloop van tijd wordt hersteld.
Volgens mij zien we allemaal dezelfde kleur groen.
Als we licht zien ervaren we ook geen donker
Wout